Mierenzuur, oxaalzuur en thymol worden veel gebruikt om de varroamijt te bestrijden. Het effect is dat de mijten van de bijen afvallen. Bij mierenzuur vindt binnen een dag een zeer sterke mijtenval plaats, die daarna snel ophoudt. Bij thymol houdt de mijtenval langer aan. Dit heeft overigens ook te maken met de wijze waarop thymol gebruikt wordt.

De werking van mierenzuur, oxaalzuur en thymol is gebaseerd op het veranderen van de microbiële systemen, die de bijen en de mijten bij zich hebben. De wijze waarop deze middelen dat precies doen verschilt. Ook al dient men deze middelen uitwendig toe, de bijen, alsook de mijten, krijgen deze toch binnen. Het komt dan in de darm en andere delen van het lichaam. Eenmaal door de bijen of mijten opgenomen zorgen ze ervoor, dat alle mineralen (waaronder ijzer) in oplossing komen. Daarmee veranderen hun relatieve beschikbaarheden. Door de veranderde microbiële samenstelling in de bijen zou dat ook gunstig kunnen uitwerken op de vertering van het voedsel.

Na toedienen van mierenzuur, oxaalzuur en thymol zijn ook de omstandigheden veranderd voor de micro-organismen die de mijt helpen om de bij te infecteren. De middelen werken dus niet zozeer op de mijten, maar op het microbiële systeem dat de bijen en mijten bij zich hebben.

Werking van mierenzuur en oxaalzuur

Het effect van mierenzuur en oxaalzuur op de mijtenval is gebaseerd op een pH-verlaging. Het systeem wordt zuurder gemaakt. Daardoor neemt de beschikbaarheid van mineralen toe, onder andere die van ijzer. De pH-verlaging werkt zowel uit op de micro-organismen in de bijen als die in de mijten. De microbiële biofilm op de plaats van infectie verandert.

In de brochure Effectieve bestrijding van varroa (WUR, 2010) wordt vermeld dat mierenzuur de mijten doodt via aantasting van het ademhalingsstelsel. Dit is wellicht naar voorbeeld van de organische oplosmiddelen chloroform en ether die op deze manier werken. Voor oxaalzuur wordt in deze brochure aangegeven dat niet exact bekend is hoe dit werkt. De hoge zuurgraad van oxaalzuur wordt omschreven als het meest waarschijnlijke werkingsmechanisme.

Werking van thymol

Thymol staat bekend om diens antibacteriële werking. Zie http://en.wikipedia.org/wiki/Thymol. Het is geen antibioticum, het heeft invloed op de microbiële samenstelling. De werking van thymol is gebaseerd op het chelaateffect. Chelaten hebben de eigenschap om metalen (mineralen) te binden, alsook om metalen te onttrekken en oplosbaar te maken. Essential oils werken op dezelfde manier. Dit soort stoffen wordt ook wel aangeduid als feeding stimulants, bijvoorbeeld in Honey-B-Healthy en een reeks andere producten.

In de brochure Effectieve bestrijding van varroa (WUR, 2010) worden andere werkingsmechanismes voor thymol beschreven, namelijk vergiftiging van de mijten en blokkering van neuroreceptors. Het is uitermate onwaarschijnlijk dat deze informatie juist is.